Thử nghiệm dịch vụ ở mọi quán cắt tóc bình dân ven đường từ Bắc Kinh (Trung Quốc) đến Beirut (Lebanon) đã đem lại cho phóng viên John Freeman của tạp chí New York Times (Mỹ) không chỉ là cảm giác được cạo râu sạch sẽ mà còn là cái nhìn sâu sắc về văn hóa cũng như con người ở những nơi mà ông từng ghé chân tới. LĐCT đăng lại bài báo “The Razor’s Edge” của ông đăng trên tạp chí New York Times vào 17.3.2014, đầu đề của LĐCT:
 1: Tác giả cắt tóc tại Marốc. 2: Một thợ cắt tóc với khách hàng tại Bắc Kinh. 3: Một cửa hàng cắt tóc ở Istanbul. 4: Tiệm cắt tóc Jazz ở London. Mười năm trước, tôi bắt đầu hò hẹn với một phụ nữ Lebanon. Điều đầu tiên mà cô ấy yêu cầu tôi khi tôi chuyển tới sống cùng cô ấy là vứt chiếc dao cạo râu đi. Kế đến, cô ấy đòi hỏi tôi phải để râu. Ở Trung Đông, một người đàn ông không có râu sẽ bị coi là một cậu bé. Hơn thế nữa, việc tôi nhỏ hơn bạn gái tới 13 tuổi khiến việc tôi phải nuôi râu càng trở nên cấp thiết và quan trọng hơn. Và tôi đã cố gắng hết sức chăm chút những cọng râu lơ thơ và hiếm hoi của mình để làm vui lòng bạn gái. Nhưng bây giờ thì sao? Có một ranh giới giữa việc cố tình nuôi râu và để rối tinh lên với cả nuôi râu và chăm chút nó. Tôi đã mua những cái kéo tỉa. Và chúng đều bị hỏng, hoặc bị vứt lại sau những chuyến bay vì bị xếp hạng là loại đồ dùng nguy hiểm. Và trong một chuyến đến Barcelona, tôi đi ngang qua một tiệm cắt tóc, cạo râu và như có một lực vô hình, tôi đã bước chân vào đó. Trong vòng vài phút sau đó, họ đã làm tôi vô cùng thỏa mãn. Tôi phát hiện ra rằng, rất dễ để học động từ “cạo râu” bằng nhiều thứ tiếng khác nhau và không có trải nghiệm hòa đồng nào đáng trải qua hơn là việc giơ cổ ra cho một người xa lạ kề dao vào đó. Tôi đã từng nhiều lần ngồi cạo râu trên những chiếc ghế cao su bên lề đường London, những tiệm cắt tóc trên đường phố Beirut - nơi mà những người thợ luôn hỏi khách hàng về việc đâu là nơi khách hàng muốn chọn là điểm kết thúc đường cổ của họ. Còn trong một lần cạo râu ở Beirut - mất chừng 1 tiếng đồng hồ, người thợ làm cho tôi uống đến 4 cốc espresos. Tại Thổ Nhĩ Kỳ, những người cắt tóc thường rất đủng đỉnh. Trong một lần ghé qua chớp nhoáng nhà thờ Blue ở Istanbul, tôi và bạn gái của mình đã chui tọt vào một cửa hàng cắt tóc bé tí, tràn ngập mùi hóa chất talc và tonic. Một người đàn ông đang nằm nhởn nha tận hưởng cảm giác được một người thợ ở đây làm sạch lỗ tai. Còn những người thợ cắt tóc khác trở nên láo nháo một cách lịch sự trước sự xuất hiện phụ nữ tại nơi đây.Tôi nhận ra rằng cửa hàng cắt tóc nào càng tồi tàn thì nơi đó, những người thợ tay nghề càng điêu luyện. Và ngược lại. Tại Bắc Kinh, người thợ cạo râu cho tôi như cắt cỏ ngoài vườn. Ở Na Uy, họ chọn waxing thay vì cạo râu. Trong khi đó, người thợ Uzbek tại Manhattan, Mỹ vừa cạo râu cho tôi vừa chiêu đãi rượu vodka. Người thợ Blugaria lại khuyên tôi nên mua sandwich ở đâu ngon và tại Sao Paulo, tôi được chỉ dẫn đến những câu lạc bộ nhảy nhót trong khi đang cạo râu. Ngược lên dãy núi Atlas, sau hai giờ đi từ Marrakesh, tôi từng khám phá ra một túp lều và ở đó có vài người đàn ông tỉa râu vô cùng ấn tượng. Họ bàn tán rất lâu về việc tiệt trùng các lưỡi dao cạo râu bằng rượu và người bạn Moroco của tôi tuy nói rằng, việc đó rất an toàn nhưng ánh mắt của anh lại ánh lên vẻ lo ngại. Tôi nhắm mắt mình lại và chẳng bao lâu nhận thấy hơi thở của người thợ cạo râu đang phả lên mặt mình. Tôi tỏ vẻ bình tĩnh song bên trong cơ thể, các bộ phận đang rúm ró lại vì sợ.Lạ lùng là tôi lại có cảm giác được trấn an khi được ai đó cạo râu mỗi lần đi xa nhà. Một người thợ cạo giỏi sẽ đẩy và xoa bóp mặt bạn trước khi bắt đầu. Ông ý sẽ tiến vào gần bạn và thỉnh thoảng vỗ vào khu vực mặt vừa được cạo như một động tác khích lệ. Hầu hết chúng ta đều không được âu yếm như vậy kể từ khi chúng ta là những đứa trẻ nhỏ. Và việc thực hiện một nghi lễ riêng tư như vậy ngay ở chỗ công cộng không có nghĩa bạn công bố cả thế giới nhà tắm, nhà bếp của mình ra. Việc cạo râu nơi công cộng chỉ khiến thế giới trở nên thân thuộc hơn và giúp chúng ta có nơi nghỉ chân khi đi lại. Nó tương tự như lý do tại sao chúng ta đi ra ngoài để uống cà phê hay uống bia ngoài bar. Việc có những người biết nhiều người có nhu cầu cạo râu và thỏa mãn nhu cầu đó, với trình độ điêu luyện, quả thật là hay ho. Cách đây 5 năm, khi tôi chuyển đến London để bắt đầu một công việc mới, việc đầu tiên tôi làm là tìm một người thợ cắt tóc. Tôi sống ở Notting Hill, nơi có những con phố nhỏ mà hai bên là những ngôi nhà đá nên ít ai nghĩ là nơi đây có ai phải có nhu cầu cạo râu. Để cạo râu, tôi phải đến Shepherd’s Bush. Sau nhiều nỗ lực, tôi đã tìm được thứ mình cần tìm. Đó là một cửa hàng nhỏ mang tên “Cửa hàng cắt tóc của Jazz” với 3 nhân viên nam là người Kurd. Tường nhà của cửa hàng được ốp bằng thứ gỗ ép đánh véc ni, trong khi chiếc khăn mà họ choàng qua cổ tôi có màu cam nhạt. Trong khi tôi thưởng thức cảm giác được cạo râu thú vị thì chiếc radio sản xuất từ thập kỷ 1950 vang lên những bài hát nổi tiếng vào thời kỳ 1980. Và lần nào trở về London, tôi cũng đều ghé qua Jazz. Có một sự thoải mái hoàn toàn tỏa ra trong một không gian yên tĩnh, tràn đầy sự cần thiết khi bạn được cạo râu. Vì vậy, tôi luôn chọn việc bỏ ra 45 phút ngồi trên ghế của người thợ cạo, thay vì ngồi trên salon của bất kỳ vị bác sĩ tâm lý nào. Đó là khoảng thời gian ít ỏi mà chúng ta cảm thấy có thể điều khiển được thế giới. Khi tôi muốn sảng khoái và sẵn sàng làm một điều gì mới, tôi sẽ đến tiệm cắt tóc - nơi mà có những chiếc khăn nóng, bọt cạo râu và những lưỡi dao sắc bén luôn sẵn sàng. |
